Την καταδίκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκάλεσε η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών από τη Βεγγάζη. Με κοινή δήλωσή τους, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα εκφράζουν τη βαθιά λύπη τους για την απόφαση, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
Οι δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι το μνημόνιο δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρο και ανίσχυρο. Παράλληλα, επαναβεβαιώνουν την αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο, ξεκαθαρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή θέση, όπως διατυπώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019, παραμένει αμετάβλητη.
Στην κοινή δήλωσή τους αναφέρουν:
«Εκφράζουμε βαθιά τη λύπη μας για την κύρωση σήμερα από τη Λιβυϊκή Βουλή της λεγόμενης Λιβυο-Τουρκικής Συμφωνίας Αρχών για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στο Μεσόγειο.
Θυμίζουμε ότι η θέση της ΕΕ σε αυτό το ζήτημα διατυπώθηκε ξεκάθαρα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη.
Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη.
Επαναβεβαιώνουμε την αλληλεγγύη μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Επαναλαμβάνουμε τη γνωστή θέση της ΕΕ κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη».
Η απόφαση για την κύρωση του μνημονίου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις τόσο στην Αθήνα όσο και στη Λευκωσία.
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει την απόφαση της λιβυκής Βουλής, τονίζοντας ότι δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου. Όπως επισημαίνει, το κείμενο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και παραγνωρίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Η Αθήνα διαμηνύει επίσης ότι έχει ήδη ενημερώσει εταίρους και συμμάχους και θα προχωρήσει σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για την προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Αναλυτικά, η ανακοίνωση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών αναφέρει:
«Η Ελλάδα απορρίπτει την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης περί έγκρισης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής.
Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το μνημόνιο παραγνωρίζει, εξάλλου, τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.
Έχοντας ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Ελλάδα έχει αποδείξει τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα γειτονικών κρατών.
Καλούμε τη λιβυκή πλευρά να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».
Στο πλαίσιο των διπλωματικών επαφών, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, αφού ενημέρωσε την Ευρωπαϊκή Ένωση, επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελατί.
Σύμφωνα με ανάρτηση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών στο Χ, «η συζήτηση επικεντρώθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης και τις επιπτώσεις τους στην ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε επίσης τηλεφωνική συνομιλία την Τρίτη με τον Κύπριο υπουργό Εξωτερικών Κωνσταντίνο Κόμπο. Αντικείμενο της επικοινωνίας ήταν οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι κίνδυνοι «για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».
Την απόφαση της Βουλής της Λιβύης για έγκριση του τουρκολιβυκού «μνημονίου συναντίληψης» του 2019 καταδικάζει και το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, επαναλαμβάνοντας ότι το θεωρεί παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο.
Στην ανακοίνωσή του επισημαίνει:
«Το εν λόγω “μνημόνιο” παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αντίκειται στις αναγνωρισμένες αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και του εθιμικού διεθνούς δικαίου, αναφορικά με τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, περιλαμβανομένης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας.
Ως εκ τούτου, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου εξακολουθεί να θεωρεί το εν λόγω “μνημόνιο” παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, το οποίο δεν παράγει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών».
Διαφορετική είναι η αντίδραση της Άγκυρας, η οποία υποδέχθηκε με ικανοποίηση την ομόφωνη έγκριση του μνημονίου για τις θαλάσσιες ζώνες από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Η τουρκική πλευρά παρουσιάζει την απόφαση ως σημαντική εξέλιξη για τις διμερείς σχέσεις και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ο επικεφαλής Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας Μπουρχανετίν Ντουράν χαιρέτισε την έγκριση, υποστηρίζοντας ότι υπηρετεί την προστασία των κοινών δικαιωμάτων και συμφερόντων Τουρκίας και Λιβύης και ενισχύει την περιφερειακή συνεργασία.
«Η ομόφωνη έγκριση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του μνημονίου κατανόησης για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, το οποίο υπογράφηκε με την Τουρκία, αποτελεί ένα σημαντικό και ευπρόσδεκτο βήμα για τις σχέσεις Τουρκίας - Λιβύης και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο», δήλωσε.
Κατά τον ίδιο, η απόφαση αποτελεί «σημαντική εξέλιξη όσον αφορά την προστασία των κοινών δικαιωμάτων και συμφερόντων των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο, την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας με βάση την αρχή της ευθυδικίας και την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας».
Ο Ντουράν αναφέρθηκε ιδιαίτερα στη «Γαλάζια Πατρίδα», επαναλαμβάνοντας την πάγια τουρκική θέση για την προάσπιση των διεκδικήσεων της Άγκυρας στις θαλάσσιες περιοχές.
«Υπό την ηγεσία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά της στη Γαλάζια Πατρίδα, αναπτύσσοντας περαιτέρω τις σχέσεις της με τη φίλη και αδελφή Λιβύη και υποστηρίζοντας τη δίκαιη κατανομή, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο», κατέληξε.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
