Η επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή ενισχύει τη θέση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και δυσκολεύει τις ελληνικές προσπάθειες να αποτρέψουν την εφαρμογή μιας συμφωνίας που η Αθήνα θεωρεί ότι παραβιάζει τα δικαιώματά της, σχολιάζει ο τουρκικός τύπος.
Σε δημοσίευμα του turkiyetoday, αναφέρεται ότι για την Άγκυρα η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη διπλωματική θέση της και αποτελεί δυσκολία για την ελληνική στρατηγική, η οποία στηριζόταν, όπως σχολιάζει Τούρκος αρθρογράφος, μεταξύ άλλων, στην προσέγγιση με την ανατολική Λιβύη, με στόχο να εμποδιστεί η εφαρμογή της συμφωνίας.
Για την Αθήνα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή η ανατολική Λιβύη αποτελούσε για την Ελλάδα ένα σημαντικό διπλωματικό πεδίο. Η Αθήνα επιδίωκε να διατηρήσει επαφές με τις αρχές της περιοχής, ώστε να περιορίσει την αποδοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου και να προωθήσει τις δικές της θέσεις για τη θαλάσσια οριοθέτηση.
Η νέα στάση της λιβυκής Βουλής δυσκολεύει αυτή την προσπάθεια. Παράλληλα, δίνει στην Τουρκία τη δυνατότητα να παρουσιάζει τη συμφωνία ως μέρος μιας ευρύτερης συνεννόησης με τη Λιβύη και όχι μόνο ως συμφωνία με την κυβέρνηση που την υπέγραψε το 2019.
Το δημοσίευμα συνδέει την εξέλιξη με την προσπάθεια της Άγκυρας να προσεγγίσει διαφορετικά πολιτικά και στρατιωτικά κέντρα εξουσίας στη Λιβύη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με τον στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ και την ανατολική πλευρά της χώρας.
Από τη στρατιωτική παρουσία στη διπλωματική προσέγγιση
Η τουρκική επιρροή στη Λιβύη δεν δημιουργήθηκε μέσα σε μία ημέρα, όπως σημειώνει. «Η Άγκυρα στήριξε στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης του 2019-2020, συμβάλλοντας στην ανατροπή των στρατιωτικών ισορροπιών υπέρ της τότε κυβέρνησης».
Η στρατιωτική συνεργασία αποτέλεσε τη βάση για μια ευρύτερη σχέση, η οποία περιλαμβάνει διπλωματικές επαφές, συμφωνίες και ενεργειακά σχέδια. Το 2020, η Τουρκία κατέθεσε στα Ηνωμένα Έθνη στοιχεία και θέσεις σχετικά με τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της, αξιοποιώντας το μνημόνιο με τη Λιβύη ως βασικό μέρος της επιχειρηματολογίας της, σημειώνει χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επίσκεψη της τουρκικής κορβέτας TCG Kınalıada σε λιβυκό λιμάνι τον Αύγουστο του 2025, καθώς και η προβολή της ιδέας «Μία Λιβύη, Ένας Στρατός». Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει τη θέση της σε μια χώρα που παραμένει πολιτικά και θεσμικά διχασμένη.
Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι στις 6 Οκτωβρίου σημειώθηκε αλλαγή στην ηγεσία της λιβυκής Βουλής, με τον Αλ-Σαλχίν Αμπντελναμπί να αντικαθιστά τον Αγκίλα Σάλεχ. Η αλλαγή αυτή παρουσιάζεται ως μέρος του πολιτικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο προχώρησε η έγκριση του μνημονίου.
Οι ενεργειακές επιδιώξεις της Τουρκίας και της Λιβύης
Η θαλάσσια συμφωνία συνδέεται άμεσα και με τις ενεργειακές επιδιώξεις της Τουρκίας. Η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στις έρευνες και στην αξιοποίηση πιθανών κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στις 25 Ιουνίου 2025, η λιβυκή Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου (NOC) και η τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίου TPAO υπέγραψαν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, μνημόνιο συνεργασίας για υπεράκτιες έρευνες σε τέσσερις περιοχές. Το σχέδιο περιλάμβανε επίσης σεισμικές έρευνες σε θαλάσσια έκταση περίπου 10.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Οι κινήσεις αυτές έχουν σημασία και για την Ελλάδα, καθώς οι ενεργειακές δραστηριότητες στην περιοχή συνδέονται με τις διαφωνίες για τα θαλάσσια όρια και τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων.
Η ελληνική συμφωνία με την Αίγυπτο και η αντίθετη προσέγγιση της Άγκυρας
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν είναι η μόνη συμφωνία που επηρεάζει τις θαλάσσιες ισορροπίες στην περιοχή.
Το 2020, η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν συμφωνία για τη μερική οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης τους. Η συμφωνία αυτή αποτελεί μέρος της ελληνικής προσπάθειας να καθοριστούν θαλάσσιες ζώνες με γειτονικά κράτη μέσω διμερών συμφωνιών.
Η τουρκική πλευρά αμφισβητεί τις ελληνικές θέσεις και υποστηρίζει ότι η δική της συμφωνία με τη Λιβύη αποτυπώνει μια διαφορετική οριοθέτηση. Έτσι, στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν διαμορφωθεί ανταγωνιστικές προσεγγίσεις, με την Ελλάδα, την Αίγυπτο, την Τουρκία και τη Λιβύη να επιδιώκουν να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους.
Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), σε αντίθεση με την Ελλάδα. Η διαφορά αυτή αποτελεί σημαντικό μέρος της ευρύτερης διαφωνίας για τους κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται στον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών.
Η Κρήτη στο επίκεντρο των ενεργειακών και διπλωματικών εξελίξεων
Η αντιπαράθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των σχεδίων για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης.
Το δημοσίευμα αναφέρεται στις δραστηριότητες που συνδέονται με την αμερικανική εταιρεία Chevron και στις έρευνες σε περιοχές πέρα από τον 28ο μεσημβρινό ανατολικά. Οι σχετικές κινήσεις έχουν σημασία για την Ελλάδα, καθώς αφορούν περιοχές στις οποίες η Αθήνα επιδιώκει να προχωρήσει τα ενεργειακά της σχέδια.
Παράλληλα, η Λιβύη έχει διαμαρτυρηθεί για έρευνες και σεισμικές εργασίες νότια της Κρήτης που συνδέονται με άδειες τις οποίες έχει εγκρίνει η Ελλάδα. Οι αντιδράσεις αυτές δείχνουν ότι η διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες δεν περιορίζεται στις διπλωματικές δηλώσεις, αλλά μπορεί να επηρεάσει και την πορεία των ενεργειακών προγραμμάτων.
Η Αίγυπτος ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα
Σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις διατηρεί και η Αίγυπτος. Το Κάιρο έχει συμφωνία με την Ελλάδα σε ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης, αλλά ταυτόχρονα επιδιώκει να διατηρεί λειτουργικές σχέσεις με την Τουρκία.
Η στάση αυτή αντανακλά την προσπάθεια της Αιγύπτου να προστατεύσει τα δικά της συμφέροντα και να αποφύγει την πλήρη ταύτισή της με ένα μόνο στρατόπεδο. Για την Ελλάδα, η διατήρηση της συνεργασίας με το Κάιρο αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πολιτικής της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η στάση της Αιγύπτου, όπως και οι σχέσεις της Τουρκίας με τις διαφορετικές λιβυκές πλευρές, θα επηρεάσουν τις επόμενες κινήσεις στην περιοχή.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και η επόμενη ημέρα
Κατά το δημοσίευμα, το τουρκολιβυκό μνημόνιο εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της Τουρκίας που είναι γνωστή ως «Γαλάζια Πατρίδα». Η στρατηγική αυτή δίνει έμφαση στην επέκταση και την προστασία των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων και στην ενίσχυση του ρόλου της χώρας στις γύρω θάλασσες.
Το δημοσίευμα αναφέρεται επίσης στο ενδεχόμενο να προωθηθεί στην Τουρκία νομοθετική πρωτοβουλία σχετική με τη «Γαλάζια Πατρίδα». Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική και θεσμική προβολή της συγκεκριμένης στρατηγικής στο εσωτερικό της χώρας.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη του τουρκολιβυκού μνημονίου αναδεικνύει την ανάγκη συνεχούς διπλωματικής κινητοποίησης και διατήρησης συμμαχιών στην περιοχή. Η έγκριση της συμφωνίας από τη λιβυκή Βουλή δυσκολεύει την προσπάθεια της Αθήνας να περιορίσει την επιρροή της, χωρίς όμως από μόνη της να επιλύει τις νομικές και πολιτικές διαφωνίες γύρω από τη θαλάσσια οριοθέτηση.
Πηγή: Η Ναυτεμπορική
