Ένα εξαιρετικά σπάνιο αρχαιολογικό εύρημα στο Περού αποκαλύπτει νέα στοιχεία για την παρουσία σοβαρών γενετικών διαταραχών στους αρχαίους πληθυσμούς της Νότιας Αμερικής. Ερευνητές εντόπισαν το κρανίο ενός βρέφους που έζησε πριν από περίπου 1.600 χρόνια και παρουσίαζε μία μόνο οφθαλμική κόγχη, στο κέντρο του μετώπου, αντί για δύο.
Κεντρική εικόνα: Wikipedia Commons
Η ασυνήθιστη αυτή ανατομική εικόνα συνδέεται με την κυκλωπία, μια εξαιρετικά σπάνια συγγενή δυσπλασία, η οποία επηρεάζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου και των χαρακτηριστικών του προσώπου κατά την εμβρυϊκή ζωή.
Δύο βρέφη θαμμένα στο ίδιο κεραμικό αγγείο
Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε σε αρχαίο νεκροταφείο στην περιοχή Χαουράνγκα, στο νότιο Περού. Εκεί, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τους καλά διατηρημένους σκελετούς δύο βρεφών, τα οποία είχαν ταφεί μαζί μέσα σε κεραμικό αγγείο.
Τα ευρήματα χρονολογούνται στη Μέση περίοδο του πολιτισμού Νάσκα, μεταξύ 325 και 440 μ.Χ.
Ο ένας σκελετός δεν παρουσίαζε εμφανείς ανατομικές ανωμαλίες. Αντίθετα, ο δεύτερος ανήκε σε βρέφος με ιδιαίτερα μικρό κρανίο και σοβαρές δυσμορφίες στην περιοχή του προσώπου.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι, πέρα από τη μοναδική οφθαλμική κόγχη στο μέτωπο, απουσίαζαν τα ρινικά οστά και τα ρουθούνια, ενώ η άνω γνάθος δεν είχε διαχωριστεί φυσιολογικά. Επιπλέον, τα οπτικά νεύρα φαίνεται ότι είχαν συνενωθεί.
Η ανάλυση DNA αποκάλυψε τρισωμία 13
Η εξέταση αρχαίου DNA έδωσε καθοριστικές απαντήσεις για την ταυτότητα και την κατάσταση της υγείας των δύο βρεφών.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, και τα δύο ήταν κορίτσια. Το βρέφος που παρουσίαζε κυκλωπία έφερε ένα επιπλέον αντίγραφο του χρωμοσώματος 13, γεγονός που επιβεβαιώνει την παρουσία της γενετικής διαταραχής που είναι γνωστή ως τρισωμία 13 ή σύνδρομο Πατάου.
Πρόκειται για σοβαρή χρωμοσωμική ανωμαλία, η οποία μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες διαταραχές στην ανάπτυξη του οργανισμού, όπως δυσπλασίες του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος, συγγενείς καρδιοπάθειες, ανωμαλίες στο πρόσωπο και επιπλέον δάχτυλα στα άκρα.
Η κυκλωπία συγκαταλέγεται στις πιο σπάνιες και σοβαρές εκδηλώσεις της συγκεκριμένης διαταραχής.
Εμφανίζεται όταν ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος του εμβρύου δεν διαχωρίζεται φυσιολογικά σε δύο ημισφαίρια. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα βρέφη με αυτή τη δυσπλασία δεν επιβιώνουν μέχρι τη γέννηση ή πεθαίνουν λίγο μετά.
Η σπανιότητα της πάθησης καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την ανακάλυψη, καθώς ακόμη και στη σύγχρονη ιατρική τα διαθέσιμα περιστατικά είναι περιορισμένα.
Τι αποκαλύπτει η κοινή ταφή των δύο παιδιών
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία που προέκυψαν σχετικά με την ταφή των βρεφών.
Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι τα δύο κορίτσια δεν είχαν κοινή μητρική καταγωγή. Παρ' όλα αυτά, είχαν ενταφιαστεί μαζί, ακολουθώντας τις ταφικές συνήθειες της εποχής.
Οι σκελετοί βρέθηκαν με τα οστά τους στις φυσικές ανατομικές θέσεις, στοιχείο που υποδηλώνει ότι και τα δύο παιδιά είχαν τύχει της ίδιας τελετουργικής μεταχείρισης.
Η ταφή παιδιών σε κεραμικά αγγεία αποτελούσε διαδεδομένη πρακτική στον πολιτισμό Νάσκα και έχει καταγραφεί περίπου στο ένα τέταρτο των παιδικών ταφών που έχουν εξεταστεί στην περιοχή.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η κοινή ταφή αποτελεί ένδειξη ότι οι καθιερωμένες τελετουργίες εφαρμόζονταν ανεξάρτητα από την κατάσταση της υγείας των παιδιών.
Ωστόσο, διευκρινίζουν ότι τα αρχαιολογικά στοιχεία δεν επαρκούν για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονταν τα παιδιά με σωματικές διαφοροποιήσεις όσο βρίσκονταν στη ζωή.
Ένα σπάνιο παράθυρο στην ιατρική ιστορία
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS, προσφέρει ένα ιδιαίτερα σημαντικό τεκμήριο για την ύπαρξη της τρισωμίας 13 στη Νότια Αμερική πριν από περίπου 1.600 χρόνια.
Παράλληλα, αναδεικνύει τη συμβολή της σύγχρονης γενετικής έρευνας στην κατανόηση ασθενειών και συγγενών διαταραχών που επηρέαζαν τους ανθρώπους ήδη από την αρχαιότητα.
Πέρα από την επιστημονική σημασία του, το εύρημα φωτίζει και μια λιγότερο γνωστή πτυχή του πολιτισμού Νάσκα: τις ταφικές πρακτικές και την αντιμετώπιση του θανάτου των παιδιών, ακόμη και εκείνων που γεννιούνταν με σοβαρές αναπτυξιακές ανωμαλίες.
Με πληροφορίες από CNN