Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, στις 10 Οκτωβρίου, και με τη φετινή θεματική «Ακούγοντας τη βιωμένη εμπειρία: Αληθινές φωνές, Αληθινή αλλαγή», το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι τέχνες και ο πολιτισμός στην ενίσχυση της ψυχικής υγείας, της κοινωνικής ευημερίας και της ποιότητας ζωής.
Αποτελεί ευρέως αναγνωρισμένη θέση ότι οι τέχνες μπορούν να συμβάλλουν θετικά στην υγεία και την ευημερία. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την ευρύτερη αντίληψη της έννοιας της Υγείας ως τομέα που περιλαμβάνει τη σωματική, τη ψυχική και την κοινωνική ευημερία. Ειδικότερα, η επιστημονική ανασκόπηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τεκμηριώνει ότι η συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες συμβάλλουν στην πρόληψη των ασθενειών, στην υποστήριξη της ψυχικής υγείας, στην ενίσχυση της κοινωνικής σύνδεσης, στη διαχείριση του άγχους και στην καλλιέργεια της«αίσθησης του ανήκειν».
Στο πλαίσιο της αποστολής του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου, όπως αυτή καθορίζεται στον «Στρατηγικό Σχεδιασμό για τον Σύγχρονο Πολιτισμό με Ορίζοντα το 2035» που αφορά τον πυλώνα Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας, σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, στοχεύουν στην ανάπτυξη και την προώθηση δράσεων που αξιοποιούν τον πολιτισμό και τις τέχνες ως μέσα πρόληψης, ευαισθητοποίησης, κοινωνικής συμμετοχής και ενδυνάμωσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην ενίσχυση της διατομεακής συνεργασίας μεταξύ του πολιτισμού και του τομέα της ψυχικής υγείας.
Το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού πραγματοποίησε χαρτογράφηση μέσω ερωτηματολογίου, με στόχο την καταγραφή των αναγκών των φορέων και των ατόμων που δραστηριοποιούνται στους τομείς του πολιτισμού και της υγείας. Η διαδικασία αυτή συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση του υφιστάμενου οικοσυστήματος, στην ανάδειξη αναγκών και προκλήσεων και στον σχεδιασμό στοχευμένων δράσεων και συνεργειών.
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στο Πιλοτικό Χορηγικό Σχέδιο «Τέχνη και Υγεία», το οποίο εισήγαγε για πρώτη φορά το 2026 το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού, σηματοδοτώντας ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την αξιοποίηση της τέχνης και του πολιτισμού ως εργαλείων για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και της ευημερίας. Το Σχέδιο απευθύνεται σε φορείς, ομάδες και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στους τομείς της θεραπείας μέσω τεχνών, της τέχνης και της ψυχικής υγείας, στηρίζοντας
δράσεις που αφορούν την πρόληψη, την ενδυνάμωση και την ψυχική ευεξία. Η πρώτη εφαρμογή του Σχεδίου αξιολογείται και, με βάση τα αποτελέσματά της, το Τμήμα θα συνεχίσει δυναμικά την υλοποίησή του και το 2027.
Σε συνέχεια των πιο πάνω, το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας, και άλλους εμπλεκόμενους φορείς, στοχεύει στον συντονισμό ενεργειών και τον σχεδιασμό των επόμενων βημάτων για την πιλοτική εφαρμογή της πολιτιστικής συνταγογράφησης στην Κύπρο. Πρόκειται για μια διεθνώς εφαρμοζόμενη προσέγγιση, με παραδείγματα σε χώρες της Ευρώπης, της Ασίας και άλλων περιοχών του κόσμου, που συνδέει τους ανθρώπους με πολιτιστικές δραστηριότητες στο πλαίσιο μιας ευρύτερης, ανθρωποκεντρικής προσέγγισης της υγείας και της ευημερίας.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση ότι η ψυχική υγεία μας αφορά όλους. Η σωστή ενημέρωση και η άρση των εμποδίων στην πρόσβαση στην πολιτιστική ζωή μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο συμπεριληπτική κοινωνία.
