Σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (ΕΕΕ) από την Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Προνοίας (ΥΔΕΠ) καταγράφονται στην Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 33/2026 της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, η Ελεγκτική Υπηρεσία διενήργησε έλεγχο σε στοχευμένο δείγμα περιπτώσεων αιτητών ΕΕΕ. Σκοπός ήταν να διαπιστωθεί η συμμόρφωση με τη νομοθεσία ως προς την καταβολή του επιδόματος σε περιπτώσεις όπου παραχωρήθηκε προέγκριση, αλλά και σε περιπτώσεις όπου κατά την αξιολόγηση των αιτήσεων εφαρμόστηκαν οι εξαιρέσεις ως προς το ύψος των καταθέσεων και την αξία της ακίνητης ιδιοκτησίας.
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
Νέα τραγωδία στην άσφαλτο: Νεκρός ο 64χρονος Απόλλωνας σε φρικτό θανατηφόρο - Πώς συνέβη το μοιραίο
Οργιώδες διπλωματικό παρασκήνιο σε εξέλιξη στην Αττάλεια - Τι αναφέρουν πληροφορίες του ΑΝΤ1
Σχεδιαζόμενη δολοφονία: Στα χέρια της Αστυνομίας και τέταρτο πρόσωπο
Τι προβλέπει η νομοθεσία
Προέγκριση αίτησης. Σύμφωνα με την έκθεση, ο Προϊστάμενος της ΥΔΕΠ δύναται, πριν από την ολοκλήρωση της εξέτασης αίτησης, να αποφασίσει την παραχώρηση προέγκρισης για προσωρινή παροχή ΕΕΕ, μέχρι να εξεταστεί αν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις και να εκδοθεί τελική απόφαση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η Υπηρεσία παραχωρεί προθεσμία τριών μηνών για την υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών από τον αιτητή.
Κριτήριο καταθέσεων. Η έκθεση υπενθυμίζει ότι για τη χορήγηση ΕΕΕ λαμβάνονται υπόψη οι καταθέσεις και τα λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία του αιτητή και της οικογένειάς του, με εξαίρεση οποιωνδήποτε αποζημιώσεων που λήφθηκαν ως αποτέλεσμα βλάβης ή ζημίας από ατύχημα. Το ΕΕΕ δεν παραχωρείται όταν το συνολικό ύψος των καταθέσεων και των λοιπών οικονομικών στοιχείων υπερβαίνει τα €5.000 για τον αιτητή, προσαυξανόμενα κατά €1.000 για κάθε επιπλέον μέλος της οικογένειας. Η νομοθεσία προβλέπει ωστόσο ότι ορισμένα ποσά εξαιρούνται από τον υπολογισμό του ορίου. Μεταξύ αυτών είναι ποσά που προορίζονται για θεραπεία ατόμων με αναπηρία, ποσά που αποτελούν εγγύηση δανείου, καταθέσεις ανηλίκων που προέρχονται από κληρονομιά ή άλλους παρόμοιους λόγους, ποσά από σπουδαστικά δάνεια, καθώς και καταθέσεις υπερήλικων προσώπων που χρειάζονται βοήθεια στη διαχείρισή τους, υπό την προϋπόθεση ότι τα ποσά αυτά δεν υπερβαίνουν τις €20.000. Σε περίπτωση υπέρβασης των ορίων, η αίτηση απορρίπτεται, ενώ ο αιτητής διατηρεί δικαίωμα ένστασης στην Υφυπουργό.
Κριτήριο ακίνητης ιδιοκτησίας. Όπως επισημαίνεται, λαμβάνεται υπόψη η αξία της ακίνητης ιδιοκτησίας του αιτητή και της οικογένειάς του, εξαιρουμένης της κύριας κατοικίας υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το ΕΕΕ δεν παραχωρείται όταν η συνολική αξία υπερβαίνει τις €100.000, με βάση την εκτίμηση του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας (ΤΚΧ). Εξαιρείται, υπό προϋποθέσεις, ακίνητη ιδιοκτησία μέχρι €100.000 η οποία δεν είναι αξιοποιήσιμη λόγω ύπαρξης εμπράγματου βάρους ή δικαιώματος επικαρπίας. Σε περίπτωση υπέρβασης, η αίτηση απορρίπτεται και ο αιτητής μπορεί να υποβάλει ένσταση στην Υφυπουργό.
Το δείγμα και η πορεία του ελέγχου
Για τους σκοπούς του ελέγχου, η Ελεγκτική Υπηρεσία ζήτησε από την ΥΔΕΠ τις περιπτώσεις όπου το ΕΕΕ καταβαλλόταν κατόπιν προέγκρισης, καθώς και τις αιτήσεις που είχαν αρχικά απορριφθεί λόγω υπέρβασης των νομοθετικών ορίων για καταθέσεις ή/και ακίνητη ιδιοκτησία και εγκρίθηκαν μεταγενέστερα από την Υφυπουργό (ή, πριν από τη δημιουργία του Υφυπουργείου, από την Υπουργό), κατόπιν ένστασης.
Στις 17.10.2022, η ΥΔΕΠ υπέβαλε στοιχεία που αφορούσαν 252 περιπτώσεις προέγκρισης, 737 περιπτώσεις εγκρίσεων βάσει εξαιρέσεων για καταθέσεις και 89 περιπτώσεις εγκρίσεων βάσει εξαιρέσεων για ακίνητη ιδιοκτησία, από την έναρξη καταβολής του ΕΕΕ μέχρι την ημερομηνία αυτή. Σημειώνεται στην έκθεση ότι ο συνολικός αριθμός δικαιούχων ΕΕΕ για το 2022 ήταν 20.245.
Για τις περιπτώσεις προέγκρισης, το δείγμα (11 περιπτώσεις) επιλέχθηκε στοχευμένα ώστε να καλύπτει όλες τις βασικές κατηγορίες αιτητών. Αυτές περιλαμβάνουν Κύπριους πολίτες, πολίτες της ΕΕ, υπηκόους τρίτων χωρών, χαμηλοσυνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και πρώην λήπτες δημόσιου βοηθήματος. Όσον αφορά τις περιπτώσεις εξαίρεσης των κριτηρίων των καταθέσεων και της ακίνητης ιδιοκτησίας (11 και 9 περιπτώσεις αντίστοιχα), η επιλογή βασίστηκε στο ύψος των καταθέσεων και στην αξία της ακίνητης ιδιοκτησίας.
Ο έλεγχος ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο 2023 και τα ευρήματα κοινοποιήθηκαν στον ελεγχόμενο φορέα με επιστολή ημερομηνίας 29.12.2023. Οι απόψεις του λήφθηκαν με απαντητική επιστολή ημερομηνίας 30.12.2024, ενώ τον Ιανουάριο 2026 πραγματοποιήθηκε επικαιροποίηση των στοιχείων. Στις 27.5.2026 διαβιβάστηκε στον ελεγχόμενο προσχέδιο της έκθεσης και οι τελικές του απόψεις λήφθηκαν στις 9.6.2026 και εξετάστηκαν πριν από την οριστικοποίηση.
Ευρήματα
Προέγκριση: επιδόματα για χρόνια χωρίς τελική απόφαση
Παρατεταμένη καταβολή. Η έκθεση αναφέρει ότι σε 242 από τις 252 περιπτώσεις που υποβλήθηκαν, το ΕΕΕ καταβαλλόταν για παρατεταμένο χρονικό διάστημα στη βάση προέγκρισης, χωρίς να έχει ληφθεί τελική απόφαση επί της αίτησης, κατά παρέκκλιση του προσωρινού χαρακτήρα που προβλέπει η νομοθεσία. Ειδικότερα, σε 150 περιπτώσεις η καταβολή με καθεστώς προέγκρισης υπερέβαινε τα δύο έτη, παρά το γεγονός ότι στις πλείστες περιπτώσεις είχε τεθεί από την ΥΔΕΠ προθεσμία τριών μηνών για την υποβολή των σχετικών στοιχείων από τον αιτητή.
Αποτελέσματα ελέγχου των 11 περιπτώσεων. Από τις 252 αιτήσεις επιλέχθηκαν στοχευμένα 11 για έλεγχο. Όπως προκύπτει από την έκθεση:
- Διάρκεια προεγκρίσεων και ποσά. Μέχρι τις 31.12.2025 ή μέχρι τον τερματισμό της αίτησης, όποιο προηγήθηκε, καταβλήθηκαν ποσά από €21.887 έως €131.973 ανά αίτηση, για περιόδους από 57 έως 129 μήνες.
Όπως παρουσιάζεται στον πίνακα, τέσσερις από τις αιτήσεις τερματίστηκαν το 2024, μία το 2023 και δύο το 2022, κατόπιν ελέγχων και ενεργειών της ΥΔΕΠ, ενώ οι υπόλοιπες τέσσερις εγκρίθηκαν οριστικά. Η έκθεση σημειώνει ότι, δεδομένου ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η διαδικασία διήρκεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν είναι δυνατό να διασφαλιστεί με βεβαιότητα ότι οι αιτητές πληρούσαν όλες τις προϋποθέσεις καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου καταβολής. Ο σχετικός κίνδυνος, προσθέτει, αυξάνεται στις αιτήσεις που τελικά τερματίστηκαν.
- Απουσία συστηματικής παρακολούθησης. Σε καμία από τις περιπτώσεις δεν τηρήθηκαν οι προθεσμίες για την υποβολή των απαιτούμενων στοιχείων, ούτε στάλθηκαν υπενθυμίσεις στους αιτητές, ενώ τα επιδόματα καταβάλλονταν για σειρά ετών χωρίς τελική απόφαση.
- Μη επαρκής τεκμηρίωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν τεκμηριώθηκαν επαρκώς οι λόγοι παραχώρησης της προέγκρισης ούτε οι λόγοι συνέχισης της καταβολής, παρά το γεγονός ότι οι αιτητές δεν προσκόμισαν τα απαιτούμενα στοιχεία και δικαιολογητικά. Ενδεικτικά, στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται περιπτώσεις όπου ζητήθηκε η προσκόμιση διαζυγίου ή άλλης σχετικής βεβαίωσης εντός τριών μηνών, χωρίς ωστόσο να διακοπεί η καταβολή ΕΕΕ, παρόλο που τα στοιχεία δεν υποβλήθηκαν.
Σύμφωνα με την έκθεση, σε δύο περιπτώσεις οι προεγκρίσεις τερματίστηκαν κατόπιν εξέτασης και διαπίστωσης, όπως αναφέρεται από την ΥΔΕΠ, υποβολής αναληθών στοιχείων από τους αιτητές. Στη δεύτερη περίπτωση ο αιτητής κηρύχθηκε επιπλέον εκουσίως άνεργος. Το ΕΕΕ καταβαλλόταν για 87 και 83 μήνες αντίστοιχα, με το συνολικό ποσό μέχρι τον τερματισμό των αιτήσεων να ανέρχεται σε €102.528 και €80.607.
ΣΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
Θρήνος στην Κύπρο: Έφυγε από τη ζωή μεγάλη μορφή του καλλιτεχνικού χώρου και του ραδιοφώνου
CY-ALERT/Μην πανικοβληθείτε: Θα έρθουν απανωτά μηνύματα στα κινητά σας - Ποιοι θα τα λάβουν και πότε
- Μη ενημέρωση αιτητών. Σε δύο περιπτώσεις δεν εντοπίστηκε τεκμηρίωση ότι οι αιτητές ενημερώθηκαν για την ένταξη των αιτήσεών τους σε καθεστώς προέγκρισης, ούτε για τους λόγους ή τις ενέργειες στις οποίες έπρεπε να προβούν. Παρά ταύτα, το ΕΕΕ καταβαλλόταν για 61 και 121 μήνες αντίστοιχα, με το συνολικό ποσό μέχρι τον Δεκέμβριο 2025 να ανέρχεται σε €21.887 και €108.863, όπως παρουσιάζεται στον πίνακα:
Ενδεικτικά παραδείγματα που αναφέρει η έκθεση
Περίπτωση 1. Ο αιτητής έλαβε ΕΕΕ από τον Ιανουάριο 2017 έως τον Μάρτιο 2024, συνολικού ύψους €102.528. Υπέβαλε αίτηση τον Φεβρουάριο 2016 ως άτομο σε διάσταση και πατέρας τριών παιδιών. Παραχωρήθηκε προέγκριση τον Ιανουάριο 2017 με υποχρέωση προσκόμισης στοιχείων εντός τριών μηνών, χωρίς να υπάρξει περαιτέρω παρακολούθηση από την ΥΔΕΠ. Ήταν εγγεγραμμένος στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΑ) για αναζήτηση εργασίας για μερική απασχόληση. Σε επανέλεγχο της ΥΔΕΠ τον Μάρτιο 2024 διαπιστώθηκαν αναληθή στοιχεία για τα εισοδήματα και την οικογενειακή κατάσταση και η αίτηση τερματίστηκε. Κινήθηκε διαδικασία ανάκτησης ολόκληρου του ποσού των €102.528.
Περίπτωση 2. Η αιτήτρια έλαβε ΕΕΕ από τον Δεκέμβριο 2016 έως τον Δεκέμβριο 2022, συνολικού ύψους €44.179. Υπέβαλε αίτηση τον Ιούνιο 2016 ως διαζευγμένη και ανίκανη για εργασία. Η αίτηση τέθηκε σε προέγκριση λόγω μη προσκόμισης διαζυγίου και παρέμεινε σε αυτή την κατάσταση για έξι έτη, ενώ το διαζύγιό της, που εκδόθηκε το 2018, υποβλήθηκε στην ΥΔΕΠ το 2021. Σύμφωνα με γνωμάτευση του ιατροσυμβουλίου τον Ιούλιο 2021 κρίθηκε ικανή για ελαφριά εργασία με πλήρες ωράριο και δόθηκαν οδηγίες για εγγραφή στη ΔΥΑ τον Δεκέμβριο 2021. Η αίτησή της εγκρίθηκε τελικά τον Νοέμβριο 2022 για να τερματιστεί τον Δεκέμβριο 2022, αφού κηρύχθηκε εκουσίως άνεργη λόγω μη εγγραφής στη ΔΥΑ. Διαπιστώθηκε επίσης από την ΥΔΕΠ ότι απουσίαζε στο εξωτερικό για έξι μήνες.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διευκρινίζει ότι το ζήτημα δεν αφορά την καθαυτή δυνατότητα παραχώρησης προέγκρισης, όπου αυτή δικαιολογείται από τη νομοθεσία. Αφορά την παρατεταμένη διατήρηση αιτήσεων σε καθεστώς προέγκρισης χωρίς έγκαιρη οριστικοποίηση, καθώς και την ανεπαρκή τεκμηρίωση των προϋποθέσεων που δικαιολογούν τη συνέχισή της.
Κριτήριο καταθέσεων
Σύμφωνα με την έκθεση, σε σημαντικό αριθμό περιπτώσεων παραχωρήθηκε ΕΕΕ σε αιτητές που διατηρούσαν καταθέσεις πάνω από το βασικό όριο των €5.000. Βάσει ηλεκτρονικού αρχείου που υποβλήθηκε στις 17.10.2022, οι περιπτώσεις αυτές από την έναρξη ισχύος της νομοθεσίας ανέρχονταν σε 737. Από αυτές, 19 αφορούσαν καταθέσεις άνω των €100.000, 131 καταθέσεις μεταξύ €20.000 και €100.000 και 587 καταθέσεις μεταξύ €5.000 και €20.000.
Από τις 19 περιπτώσεις με καταθέσεις πέραν των €100.000 ελέγχθηκαν οι 11. Αυτές αφορούσαν κυρίως αιτητές με αναπηρία, με καταθέσεις από €160.000 μέχρι €680.000, οι οποίοι έλαβαν ΕΕΕ από €16.000 μέχρι €120.000 έκαστος.
Όπως φαίνεται στον πίνακα, μία αίτηση τερματίστηκε το 2025, μία το 2024, μία το 2018 και δύο το 2017, μετά από ελέγχους και ενέργειες της ΥΔΕΠ. Οι υπόλοιπες έξι συνεχίζουν να λαμβάνουν ΕΕΕ. Η έκθεση σημειώνει ότι στο αρχείο της ΥΔΕΠ συμπεριλήφθηκαν όλες οι περιπτώσεις εξαιρέσεων από την ψήφιση του νόμου, κάποιες από τις οποίες είχαν ήδη τερματιστεί.
Ο έλεγχος, όπως αναφέρεται, κατέδειξε σοβαρές αδυναμίες στην εξέταση του κριτηρίου, και ειδικότερα ελλιπή έλεγχο συμμόρφωσης και ανεπαρκή τεκμηρίωση των αποφάσεων έγκρισης. Στις περιπτώσεις των αιτητών με αριθμό αίτησης 14, 16, 17 και 18, οι οποίοι ήταν άτομα με αναπηρία, εγκρίθηκαν αιτήσεις ή ενστάσεις με εξαίρεση του κριτηρίου, χωρίς να διαπιστωθεί αν είχαν προσκομιστεί ή ζητηθεί τα απαραίτητα στοιχεία που τεκμηριώνουν την προέλευση, το ύψος και τον σκοπό των καταθέσεων ή που αποδεικνύουν ότι εμπίπτουν στις εξαιρέσεις, όπως οι αποζημιώσεις από ατύχημα. Τα στοιχεία ζητήθηκαν από την ΥΔΕΠ κατά τον έλεγχο, χωρίς ωστόσο να εντοπιστούν ή να υποβληθούν. Κατά τον επανέλεγχο το 2026, η ΥΔΕΠ προσκόμισε στοιχεία για τις αιτήσεις με αριθμό 16 και 18.
Ενδεικτικά, η έκθεση αναφέρει την περίπτωση αιτητή που έλαβε ΕΕΕ από τον Ιούνιο 2017 έως τον Δεκέμβριο 2025, συνολικού ύψους €90.839. Η αίτησή του εγκρίθηκε τον Ιούνιο 2017. Κατά τον έλεγχο δεν εντοπίστηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι καταθέσεις προήλθαν από αποζημιώσεις ως αποτέλεσμα βλάβης ή ζημίας από ατύχημα. Η μόνη σχετική αναφορά για ατύχημα εντοπίστηκε σε ιατρική βεβαίωση στον ηλεκτρονικό φάκελο της αίτησης.
Κριτήριο ακίνητης ιδιοκτησίας
Η έκθεση διαπιστώνει αδυναμίες στην αξιολόγηση αιτήσεων με ακίνητη ιδιοκτησία που φέρει εμπράγματο βάρος ή δικαίωμα επικαρπίας. Όπως αναφέρεται, δεν υπάρχει καθορισμένη διαδικασία για να διαπιστώνεται αν η ιδιοκτησία είναι αξιοποιήσιμη, ούτε για συστηματική λήψη στοιχείων από τα Αναγνωρισμένα Πιστωτικά Ιδρύματα (ΑΠΙ) σχετικά με τα εμπράγματα βάρη. Η ύπαρξη τέτοιας διαδικασίας κρίνεται αναγκαία ώστε να λαμβάνεται υπόψη αν η ιδιοκτησία δύναται να αποφέρει εισόδημα, το οποίο θα πρέπει να συνεκτιμάται τόσο για την έγκριση του ΕΕΕ όσο και για τον καθορισμό του ύψους του. Εγκρίθηκαν επίσης αιτήσεις στις οποίες η αξία της ακίνητης ιδιοκτησίας υπερέβαινε το όριο της νομοθεσίας.
Παρατηρήθηκε επιπλέον ότι στο Πληροφοριακό Σύστημα για το ΕΕΕ (ΠΣ ΕΕΕ) δεν περιλαμβάνεται ένδειξη για τις αιτήσεις που εγκρίθηκαν με εξαίρεση του κριτηρίου της ακίνητης ιδιοκτησίας. Αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, δυσχεραίνει την παρακολούθηση και τον μεταγενέστερο έλεγχο, καθώς και τη διασφάλιση ορθής και ομοιόμορφης εφαρμογής της νομοθεσίας.
Σύμφωνα με το αρχείο της ΥΔΕΠ της 17.10.2022, σε 89 περιπτώσεις παραχωρήθηκε ΕΕΕ, κατά την περίοδο Ιουλίου 2014 – Οκτωβρίου 2022, εφαρμόζοντας τις εξαιρέσεις του κριτηρίου της ακίνητης ιδιοκτησίας. Οι αιτήσεις είχαν αρχικά απορριφθεί και στη συνέχεια εγκρίθηκαν κατόπιν ένστασης και έκθεσης προς την Υφυπουργό. Για τον έλεγχο επιλέχθηκαν οι εννέα με τη μεγαλύτερη αξία ακίνητης ιδιοκτησίας, η οποία κατά την 1.1.2018 κυμαινόταν μεταξύ €132.450 και €811.400, ενώ το ΕΕΕ που καταβλήθηκε ανά περίπτωση κυμαινόταν από €24.433 έως €159.660.
Όπως παρουσιάζεται στον πίνακα, μία αίτηση τερματίστηκε το 2025, μία το 2024 και δύο το 2022, μετά από ελέγχους και ενέργειες της ΥΔΕΠ. Οι υπόλοιπες πέντε συνέχιζαν να λαμβάνουν ΕΕΕ μέχρι τον Δεκέμβριο 2025, ενώ στην περίπτωση της αίτησης με αριθμό 23, μετά τον τερματισμό για ΕΕΕ, καταβαλλόταν επίδομα χαμηλοσυνταξιούχου (ΕΧΣ). Η έκθεση σημειώνει ότι οι δύο αιτήσεις που είχαν τερματιστεί εντός του 2022 εξακολουθούσαν να εμφανίζονται ως ενεργές στο αρχείο της 17.10.2022.
Ο έλεγχος κατέγραψε τις ακόλουθες περιπτώσεις:
Μη διερεύνηση αύξησης της αξίας ακίνητης ιδιοκτησίας και νόμιμης διαμονής. Ο αιτητής έλαβε ΕΕΕ από τον Αύγουστο 2015 έως τον Ιανουάριο 2025, συνολικού ύψους €24.433. Κατείχε ακίνητη ιδιοκτησία αξίας €150.767 (εκτίμηση 1.1.2013), η οποία κατά την επανεκτίμηση του ΤΚΧ την 1.1.2018 ανήλθε σε €210.400, υπερβαίνοντας τα όρια, χωρίς να τεκμηριώνεται ότι η αίτηση επανεξετάστηκε ή τερματίστηκε εγκαίρως. Παρότι τον Μάιο 2022 καταχωρίστηκε σημείωση στο ΠΣ ΕΕΕ για την επανεκτίμηση, δεν προέκυψε περαιτέρω χειρισμός και ο αιτητής συνέχισε να λαμβάνει ΕΕΕ. Εντοπίστηκαν επίσης ενδείξεις πιθανής μη συνεχούς διαμονής του στη Δημοκρατία, καθώς για 18 μήνες δεν καταγράφηκε καμία συναλλαγή στον τραπεζικό του λογαριασμό, ενώ από το 2021 λάμβανε σύνταξη από φορέα στην Ελλάδα. Η αίτησή του τερματίστηκε στις 31.1.2025 λόγω ύψους εισοδημάτων και έκτοτε λαμβάνει ΕΧΣ.
Εγγραφή δικαιώματος επικαρπίας. Ο αιτητής έλαβε ΕΕΕ από τον Μάρτιο 2015 έως τον Ιούλιο 2022, συνολικού ύψους €96.195. Ήταν ιδιοκτήτης δύο κατοικιών, μία εκ των οποίων δηλώθηκε ως κύρια κατοικία. Η δεύτερη, αξίας €167.700 κατά την 1.1.2018, δεν ήταν αξιοποιήσιμη λόγω εγγραφής δικαιώματος επικαρπίας, ξεπερνούσε όμως το όριο των €100.000 που ορίζει η νομοθεσία.
Εμπράγματο βάρος σε ακίνητα αιτητών που έχουν πτωχεύσει. Η έκθεση εξηγεί ότι στις περιπτώσεις πτωχευσάντων η ακίνητη ιδιοκτησία παραμένει εγγεγραμμένη στο όνομά τους, αλλά οι ίδιοι δεν δικαιούνται να την αξιοποιούν ή να αποκομίζουν εισόδημα από αυτή. Το Τμήμα Αφερεγγυότητας διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους για να διαπιστώνεται αν τυγχάνουν παράνομης εκμετάλλευσης και αν προκύπτουν αδήλωτα εισοδήματα. Παρά το γεγονός ότι στο όνομα των αιτητών παρέμενε ακίνητη ιδιοκτησία σημαντικής αξίας, επιβαρυμένη με εμπράγματα βάρη, δεν διαπιστώθηκε η διενέργεια αντίστοιχων ελέγχων από την ΥΔΕΠ, ούτε ότι ζητήθηκε σχετική πληροφόρηση από το Τμήμα Αφερεγγυότητας. Σημειώνεται ότι στις τέσσερις περιπτώσεις πτωχευσάντων που εξετάστηκαν (αιτήσεις με αρ. 23, 24, 26 και 28) το Τμήμα Αφερεγγυότητας είχε διενεργήσει ελέγχους και διαπίστωσε ότι οι ιδιοκτησίες δεν είχαν εκμετάλλευση. Η έκθεση κρίνει αναγκαίο η ΥΔΕΠ να συνεργάζεται συστηματικά με το Τμήμα και να αξιοποιεί τη σχετική πληροφόρηση ή/και να διενεργεί δικούς της ελέγχους, ώστε να μην αποκρύπτονται εισοδήματα που ενδέχεται να επηρεάζουν το δικαίωμα καταβολής ΕΕΕ.
Συνολικά, σύμφωνα με την έκθεση, τα ευρήματα καταδεικνύουν αδυναμίες στους μηχανισμούς ελέγχου και παρακολούθησης της ΥΔΕΠ σε περιπτώσεις αιτητών με ακίνητη ιδιοκτησία σημαντικής αξίας ή/και με εμπράγματα βάρη ή/και πτωχευσάντων. Δεν διασφαλιζόταν η έγκαιρη διερεύνηση μεταβολών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την επιλεξιμότητα, ούτε η επαρκής αξιοποίηση πληροφόρησης από άλλες αρμόδιες Αρχές. Ως αποτέλεσμα, δημιουργείται κίνδυνος καταβολής ΕΕΕ χωρίς να επιβεβαιώνεται σε συνεχή βάση η πλήρωση των κριτηρίων της νομοθεσίας.
Άλλα θέματα
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι, επειδή σε προηγούμενο έλεγχο είχαν εντοπιστεί παρόμοιες αδυναμίες, για ορισμένα από τα θέματα που ακολουθούν γίνεται εκτενέστερη αναφορά στην Ειδική Έκθεση 16/2026.
Κοινωνική παρέμβαση. Η κοινωνική παρέμβαση αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη διαπίστωση της ικανότητας των αιτητών για εργασία και στην προώθησή τους στην αγορά εργασίας μέσω της ΔΥΑ και άλλων υπηρεσιών. Διαπιστώθηκε ότι η ΥΔΕΠ δεν αξιοποιούσε επαρκώς τη διαθέσιμη πληροφόρηση στο ΠΣ ΕΕΕ για την εγγραφή αιτητών στη ΔΥΑ και τις παραπομπές τους προς εργασία, ούτε διέθετε επαρκή μηχανισμό παρακολούθησης. Χαρακτηριστική, όπως αναφέρεται, είναι η περίπτωση με αρ. αίτησης 6, όπου η αιτήτρια ήταν εγγεγραμμένη στη ΔΥΑ μόνο για 33 από τους 83 μήνες που λάμβανε ΕΕΕ και η αίτησή της τερματίστηκε τον Μάρτιο 2024, μεταξύ άλλων αφού κηρύχθηκε εκουσίως άνεργη. Έλαβε συνολικά €80.607 για την περίοδο από τον Μάιο 2017 μέχρι τον Μάρτιο 2024. Σχετική είναι και η περίπτωση 1.
Αδυναμίες στη λήψη πληροφόρησης από τα ΑΠΙ. Η έκθεση αναφέρει μη εντοπισμό τραπεζικών λογαριασμών μέσω της διασύνδεσης, ακόμη και του λογαριασμού στον οποίο κατατίθετο το επίδομα, καθώς και ελλιπή ή εσφαλμένη ταυτοποίηση αιτητών μεταξύ των συστημάτων ΥΔΕΠ και ΑΠΙ. Ενδεικτικά αναφέρονται οι αιτήσεις με αριθμό 11, 6 και 10, όπου παρόλο που δηλώθηκε ο IBAN στον οποίο κατατίθετο το επίδομα, ο λογαριασμός δεν εντοπίστηκε μέσω της διασύνδεσης. Παρά την εφαρμογή νέας διαδικασίας επιβεβαίωσης μέσω IBAN, οι αδυναμίες φαίνεται ότι εξακολουθούσαν να υφίστανται.
Παραπομπή για αξιολόγηση αναπηρίας. Εντοπίστηκε περίπτωση αιτητή (αρ. αίτησης 20) που λάμβανε ΕΕΕ από την 1.8.2015 ως άτομο με αναπηρία, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η αξιολόγηση της αναπηρίας του από το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες (ΤΚΕΑΑ). Η αίτηση παραπέμφθηκε στο ΤΚΕΑΑ μόλις τον Μάιο 2024 και η αξιολόγηση εξακολουθούσε να εκκρεμεί τον Ιανουάριο 2026. Η έκθεση κάνει λόγο για σημαντική καθυστέρηση, με αποτέλεσμα να καταβάλλεται ΕΕΕ χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί έγκαιρα η αναπηρία. Εκτεταμένη αναφορά γίνεται και στην Ειδική Έκθεση 16/2026.
Νόμιμη και συνεχής διαμονή. Σε μία περίπτωση, παρόλο που υπήρχαν ενδείξεις ότι ο αιτητής για κάποιο διάστημα πιθανόν να μη διέμενε στην Κύπρο, δεν εντοπίστηκε τεκμηρίωση στο ΠΣ ΕΕΕ ότι έγιναν ενέργειες για διερεύνηση της διατήρησης της νόμιμης και συνεχούς διαμονής, όπως απαιτεί η νομοθεσία. Επομένως, σύμφωνα με την έκθεση, ο αιτητής πιθανόν να λάμβανε ΕΕΕ χωρίς να πληρείται το κριτήριο. Στον αιτητή με αρ. αίτησης 25 καταβλήθηκαν συνολικά €24.433 για την περίοδο από τον Αύγουστο 2015 μέχρι τον Ιανουάριο 2025.
Τόκοι στεγαστικού δανείου. Στην αίτηση με αριθμό 27 εντοπίστηκε αδυναμία στους μηχανισμούς ελέγχου, καθώς η ΥΔΕΠ συνέχιζε να καταβάλλει επίδομα τόκων στεγαστικού δανείου απευθείας στο ΑΠΙ, για δάνειο για το οποίο υπήρχαν σοβαρές ενδείξεις ότι θα καθίστατο σύντομα μη εξυπηρετούμενο. Η μηνιαία δόση των €812, όπως αναφέρεται, δεν συνάδει με την οικονομική δυνατότητα αιτητών που διαβιούν μέσω του ΕΕΕ. Πληρώθηκαν €6.160 για διάστημα 34 μηνών μετά τη λήξη του δανείου και εντοπίζεται αδυναμία της ΥΔΕΠ να διεκδικήσει και να ανακτήσει το ποσό από το ΑΠΙ.
Επίδομα/χορηγία σε συνταξιούχους με χαμηλά εισοδήματα. Όπως υπενθυμίζει η έκθεση, το ΕΕΕ που παραχωρείται σε πρόσωπο που ήταν χαμηλοσυνταξιούχος πριν από την έναρξη ισχύος της νομοθεσίας δεν μπορεί να είναι μικρότερο του ποσού που παραχωρείτο ως ΕΧΣ. Διαπιστώθηκε ότι στις περιπτώσεις όπου το ΕΧΣ είναι μεγαλύτερο, στο ΠΣ ΕΕΕ εμφανίζεται μόνο το ποσό που καταβάλλεται, όχι ο τρόπος και τα κριτήρια υπολογισμού, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ελεγχθεί η ορθότητά του. Σχετική είναι η περίπτωση με αρ. αίτησης 25.
Αρχειοθέτηση εγγράφων. Εντοπίστηκαν ηλεκτρονικοί φάκελοι που δεν είναι ενημερωμένοι με όλα τα σχετικά έγγραφα και πιστοποιητικά. Η αρχειοθέτηση γίνεται με βάση την ημερομηνία σάρωσης και όχι την ημερομηνία του εγγράφου ή της υποβολής, γεγονός που δυσχεραίνει τον χειρισμό των αιτήσεων και τον έλεγχο. Εντοπίστηκαν επίσης έγγραφα αρχειοθετημένα σε φακέλους άλλων αιτητών, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται ο εντοπισμός πληροφοριών ή να προκύπτει ανάγκη επανυποβολής.
ΠΣ ΕΕΕ – οθόνη «Περαιτέρω εξέταση». Σύμφωνα με την έκθεση, οι πληροφορίες που καταχωρίζονται δεν είναι πάντοτε επαρκώς σαφείς, ώστε να παρέχεται εικόνα για το ιστορικό της αίτησης, την αιτιολόγηση των αποφάσεων και τις εκκρεμότητες. Αναφέρεται η περίπτωση με αριθμό αίτησης 5, όπου σημειώνεται ότι στάλθηκε επιστολή από τις ΥΚΕ για αξιολόγηση ΚΠ και ότι αναμένεται απάντηση της αιτήτριας, χωρίς να σημειώνεται αν λήφθηκε, ενώ αναφέρεται ότι το θέμα επιλύθηκε. Το ΠΣ ΕΕΕ δεν παρέχει επίσης δυνατότητα υπενθύμισης για εκκρεμότητες, ούτε σύνδεσης των σημειωμάτων με τα σχετικά έγγραφα του ηλεκτρονικού φακέλου.
Γραπτές διαδικασίες/οδηγίες. Η ΥΔΕΠ δεν διαθέτει ενιαία εγχειρίδια με γραπτές οδηγίες για όλα τα θέματα εξέτασης αιτήσεων ΕΕΕ, περιλαμβανομένων των διαδικασιών χειρισμού εξαιρέσεων για ακίνητη ιδιοκτησία και καταθέσεις. Αν και έχουν εκδοθεί κατά διαστήματα οδηγίες και γνωματεύσεις, αυτές δεν είναι ενοποιημένες ούτε κοινοποιούνται επίσημα σε όλο το προσωπικό. Η έκθεση προειδοποιεί για κινδύνους ανομοιόμορφης εφαρμογής των διαδικασιών και δυσκολίες στην εκπαίδευση νέων λειτουργών και στον έλεγχο των αποφάσεων.
Διαχείριση καταγγελιών. Δεν υπάρχει καταγεγραμμένη διαδικασία για τη διερεύνηση επώνυμων και ανώνυμων καταγγελιών που αφορούν απασχόληση ή συμβίωση αιτητών που δεν δηλώνεται. Όπως ενημερώθηκε η Ελεγκτική Υπηρεσία από την ΥΔΕΠ, τον Ιούλιο 2023 συστάθηκε ομάδα ελέγχου στον Τομέα ΕΕΕ και τον Ιανουάριο 2024 δημιουργήθηκε Μητρώο Καταγγελιών, κάτι που επιβεβαιώθηκε κατά τον επανέλεγχο τον Ιανουάριο 2026. Εντούτοις, όπως αναφέρεται και στην απάντηση του ΥΚΠ επί του προσχεδίου της έκθεσης (9.6.2026), τρία από τα τέσσερα μέλη της ομάδας έχουν παραιτηθεί χωρίς να αντικατασταθούν και αναμένεται η ολοκλήρωση της στελέχωσης της ΥΔΕΠ ώστε η ομάδα να καταστεί πλήρως λειτουργική.
Ενίσχυση του εσωτερικού ελέγχου. Τέλος, η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγήθηκε τη δημιουργία Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου στην ΥΔΕΠ. Όπως εξηγεί, η μονάδα θα μπορούσε να συμβάλει στην οικονομικότερη, αποδοτικότερη και αποτελεσματικότερη λειτουργία της Υπηρεσίας, μέσω ελέγχων της επάρκειας των υφιστάμενων δικλίδων ασφαλείας, περιλαμβανομένων αυτών που αφορούν το μηχανογραφικό σύστημα, και να υποβάλλει προτάσεις για τη βελτίωση των διαδικασιών.
ΔΕΙΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ
